Dostępne zagadnienia z Pedagogiki specjalnej:

Szkoła specjalna – tym terminem obejmujemy wszystkie jej stopnie (przedszkola specjalne, szkołę podstawową zawodową i różne formy szkolenia dla dorosłych w ośrodkach zawodowej rehabilitacji). To instytucja , w której kształci i wychowuje się dzieci z różnymi zaburzeniami, upośledzeniami, które nie mogą uczęszczać do szkoły normalnej lub nie mogą sprostać wymogom tej szkoły.

 

Kształcenie specjalne – jest szerszym pojęciem; obejmuje zajmowanie się dzieckiem, nie tylko w szkole specjalnej, w jej murach, ale także poza klasami (w domu, na obozach, zajęciach pozalekcyjnych).

Szkolne placówki specjalne:

• ośrodki wczesnej interwencji – placówki, w których przebywa dziecko od urodzenia do 7 roku życia; są to miejsca, gdzie rodzice otrzymują np. informacje jak postępować z dzieckiem

• przedszkola specjalne – od 3 roku życia nawet do 10 roku; dla dzieci niewidomych, głuchych, upośledzonych umysłowo (umiarkowane i znaczne upośledzenie), dla dzieci przewlekle chorych

• szkoły podstawowe specjalne:

•  

  • dla dzieci upośledzonych umysłowo (w stopniu lekkim)

  • dla dzieci upośledzonych umysłowo w stopniu umiarkowanym i częściowo znacznym (tzw. szkoły życia)

  • dla niewidomych

  • niesłyszących

  • niewidomych -upośledzonych umysłowo

• gimnazjum

• szkoły średnie:

•  

  • zawodowe (dla upośledzonych w stopniu lekkim) przygotowujące do konkretnego zawodu

  • szkoły przysposobienia do pracy (przygotowują do różnych rodzajów pracy)

  • licea

  • technika

• szkoły pomaturalne – 2 letnie

• warsztaty terapii zajęciowej – od 16 roku życia, dla osób z umiarkowanym i znacznym stopniem upośledzenia; są to zajęcia rekreacyjne, wycieczki, terapa, rehabilitacja; osoby dostają kieszonkowe

• domy pomocy społecznej – dla osób o różnych niepełnosprawnościach; część osób trafia tu od urodzenia, także w wyniku śmierci rodziców

• mieszkania treningowe

• ośrodki socjoterapii – dla osób niesłyszących

• ośrodki szkolno – wychowawcze

Cele i zadania szkoły specjalnej:

• stworzenie dziecku z odchyleniami od normy warunków pozytywnego rozwoju całokształtu jego osobowości

• dobór odpowiednich form pracy dzieci, warunków organizacyjno-metodycznych

• przygotowanie do prowadzenia aktywnego i twórczego życia

• przygotowanie do zawodu

• rozwijanie zainteresowań

• przygotowanie różnych form spędzania wolnego czasu, aby osoby niepełnosprawne potrafiły same sobie ten czas zorganizować

• wyrównywanie braków

• zorganizowanie pełnej opieki specjalistycznej

• przygotowanie młodzieży do tego, aby przyjęła swoje upośledzenie jako dane sobie warunki życiowe, z którymi musi się liczyć

• osiągnięcie ogólnego rozwoju ucznia na takim poziomie, jaki jest mu dostępny

• zapewnienie odpowiedniego i niezbędnego zaplecza (podwórze, ogród, las itp.)

• odpowiednie przygotowanie kadry

• zapewnienie bogactwa form pracy, form wychowawczych, dydaktycznych, integracyjnych.

Formy organizacyjne kształcenia i pomocy specjalnej:

• nauczanie indywidualne w domu rodzinnym (dzieci mają przez to duże problemy w nawiązywaniu kontaktów z innymi)

• zajęcia korekcyjno - wychowawcze (prowadzone w szkołach masowych)

• klasy specjalne przy szkołach „normalnych”

• niepełne szkoły filarne

• organizowanie pomocy sąsiedzkiej – szkoła specjalna udostępnia własne urządzenia np. sportowe młodzieży z pobliskich szkół zwykłych lub innym zespołom, bądź też świadczy niektóre usługi np. krawieckie, naprawę aparatów, tv, na rzecz ludności. Idea ta zakłada, że nauczyciele i wychowawcy szkół specjalnych są zatrudnieni w szkołach zwykłych, a szkoły specjalne przyjmują w swe mury dzieci upośledzone.

Integracja w pedagogice specjalnej:

Przez zastosowanie urządzeń technicznych (zniesienie barier architektonicznych, pomoce itp.)

1. Funkcjonalna – polega na tym, że osoby niepełnosprawne spędzają czas i żyją w warunkach razem z innymi (zdrowymi)

2. Szkolna – (warunki tworzenia szkolnej integracji):

• włączenie dzieci i młodzieży upośledzonej do zwykłych klas w zwykłych szkołach

• dwóch nauczycieli

• mała liczba dzieci w klasie, do 20 osób (od 2 do 4 osób niepełnosprawnych), w przedszkolach mniej

• specjaliści dodatkowi (logopeda, psycholog, pedagog specjalny, rehabilitant, psychoterapeuta)

• współpraca kadry z rodzicami

• lepsze zaopatrzenie w pomoce dydaktyczne, rehabilitacyjne

• ocena nauczycieli bardzo zróżnicowana i zindywidualizowana

• decyzję o stopniu integracji podejmują rodzice

Zalety i wady systemu integracji:

Zalety:

• klasy są mniej liczne

• rodzice maja większy wpływ na to, co będzie działo się w szkole

• lepsze przygotowanie i przystosowanie do życia

• większa aktywność dzieci

• zwracanie uwagi na osoby z odchyleniami od normy

• poszerzenie wiedzy na temat ludzi upośledzonych

• nauka tolerancji, akceptacji, empatii

• uczenie się współdziałania

• zniesienie barier architektonicznych

• stawia nowe wyzwania dla nauczyciela, poznanie innych metod

• najlepiej się sprawdza w przedszkolu

Wady:

• nieprzystosowanie programów szkolnych do potrzeb dziecka

• brak odpowiednich programów wychowania fizycznego i rekreacji

• dzieci upośledzone zajmują gorsze miejsca w klasie

• mniejsze oczekiwania wobec uczniów upośledzonych

• niedostateczne zaopatrzenie w pomoce naukowe np. książki

• zbyt liczne klasy – dziecko się gubi

• rozpiętość wieku

• ograniczone kontakty społeczne i socjalne, mimo iż zwolennicy twierdzą inaczej

Postawy społeczne wobec osób niepełnosprawnych:

• pozytywne – życzliwość, empatia, szacunek, chęć pomocy, akceptacja, tolerancja, współczucie)

• negatywne – ignorancja, dyskryminacja, szykanowanie, izolowanie, unikanie, litość, poniżanie, wyśmiewanie, agresja fizyczna, obojętność – najgorszy rodzaj z postaw, gdyż traktuje się osobę jak powietrze)

• ambiwalentne – uczucia przeciwstawne (ktoś mówi, że jest tolerancyjny, a później w praktyce jest zupełnie inaczej)

Postawy rodziców:

• zbytnia troskliwość (nadopiekuńczość) – wyręczanie we wszystkim; rodzic nie daje szans na wykazanie się

• odtrącenie: zupełne np. pozostawienie w szpitalu; psychiczne np. Brak akceptacji niepełnosprawności

• niedocenianie możliwości dziecka

• zbyt wysokie wymagania

• niekonsekwencja np. rodzic raz jest surowy i wymagający, innym razem odwrotnie

• akceptacja dziecka z jego niepełnosprawnością – rodzic wie jakie dziecko ma prawa i obowiązki; nie ma nierealistycznych wymagań ponad siły i możliwości dziecka

Fazy, które przechodzą rodzice po urodzeniu się dziecka niepełnosprawnego:

1. szoku – zdenerwowanie, płacz, nerwice, wstyd, wrogość, kłótnie małżonków, lęk przed przyszłością, odrzucenie dziecka, obwinianie siebie nawzajem

2. rozpaczy (kryzysu emocjonalnego) – okres depresji, rozpacz, przygnębienie, poczucie krzywdy i osamotnienia, zmiana planów, rezygnacja z pracy, smutek, większe nakłady materialne; rodzice uważają, że ich sytuacja jest beznadziejna

3. przystosowania pozornego – mechanizmy obronne:

• rezygnacja

• negacja - zaprzeczenie niepełnosprawności

• agresja – przeciwko sobie, małżonkowi, dziecku, lekarzom, społeczeństwu

• poszukiwanie nowych środków (np. Uzdrowicieli)

• wyczerpanie psychiczne

1. akceptacji (konstruktywnego przystosowania się) – akceptacja zaistniałej sytuacji, relacje z dzieckiem poprawiają się, rodzice obdarzają je miłością, znika wstyd, odzyskanie wiary, pojawia się odpowiedzialność za dziecko